· Redakcja PsiAdwokat.pl · Behawior  · 5 min czytania

Pies i człowiek w pięciu kulturach: badanie pokazuje podobną więź w różnych częściach świata

Badanie z 2026 roku objęło 164 pary pies–opiekun z Niemiec, Vanuatu, Mongolii, Madagaskaru i Peru. Co wynika z testów i gdzie widać różnice?

Badanie z 2026 roku objęło 164 pary pies–opiekun z Niemiec, Vanuatu, Mongolii, Madagaskaru i Peru. Co wynika z testów i gdzie widać różnice? Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Większość wiedzy o tym, jak psy rozumieją ludzi, pochodzi z badań prowadzonych na domowych psach z krajów zachodnich. Tymczasem według autorów opisanej niżej pracy około trzech czwartych psów na świecie nie żyje jak członek rodziny z europejskiego bloku. Zespół badaczy sprawdził więc, czy znane wyniki powtarzają się w zupełnie innych kulturach.

Dlaczego badania „zachodnich” psów to za mało

Badacze używają skrótu WEIRD (ang. Western, Educated, Industrialized, Rich, Democratic) na określenie społeczeństw zachodnich, wykształconych, uprzemysłowionych, zamożnych i demokratycznych. Z takich społeczeństw pochodzi niemal cała literatura o poznaniu i zachowaniu psów. To nie jest drobiazg: psy wolno żyjące, pasterskie czy myśliwskie spędzają z ludźmi czas w zupełnie innych warunkach niż pies w mieszkaniu.

Podstawą tego tekstu jest publikacja w czasopiśmie Scientific Reports oraz komunikat Towarzystwa Maxa Plancka z 23 czerwca 2026 roku. Zespół kierowany przez Uniwersytet Fryderyka Schillera w Jenie i Instytut Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku zbadał psy myśliwskie wraz z ich opiekunami.

Jak wyglądało badanie

Badaczy interesowały psy myśliwskie, bo polowanie to jedna z najstarszych i najbardziej rozpowszechnionych form współpracy psa z człowiekiem. Przetestowano 164 pary pies–opiekun w pięciu wiejskich społecznościach:

KrajLiczba par
Niemcy34
Vanuatu30
Mongolia35
Madagaskar33
Peru32

Każda para przeszła zestaw sześciu znanych eksperymentów społeczno-poznawczych oraz ankietę o emocjonalnych i praktycznych aspektach więzi. Testy sprawdzały, czy pies:

  • przychodzi na zawołanie,
  • podąża za wskazującym gestem człowieka, by znaleźć ukryte jedzenie,
  • pokazuje opiekunowi, gdzie jedzenie jest schowane,
  • unika zakazanego jedzenia, gdy ktoś go obserwuje,
  • spogląda na człowieka przy zadaniu nie do rozwiązania,
  • korzysta z reakcji opiekuna, gdy zbliża się do nowego, potencjalnie niepokojącego przedmiotu.

Co okazało się podobne we wszystkich kulturach

Według autorów, mimo dużych różnic kulturowych i środowiskowych, relacja psów z ludźmi była w badaniu wyraźnie podobna. Zaskoczyło to nawet badaczy, którzy zakładali, że różnice kulturowe będą większe.

  • Gest wskazywania. Psy potrafiły wykorzystać wskazujący gest człowieka, by znaleźć ukryte jedzenie.
  • Pokazywanie. Psy podobnie komunikowały opiekunowi miejsce ukrytego jedzenia.
  • Patrzenie na człowieka. W sytuacjach niepewnych psy zerkały na ludzi. Autorzy uznają, że psy prawdopodobnie na całym świecie stale obserwują człowieka i czerpią od niego informacje, na przykład o tym, czy coś jest niebezpieczne.
  • Ocena więzi przez opiekunów. We wszystkich pięciu krajach opiekunowie mówili, że przynajmniej czasem cieszy ich obecność psa. Ponad 90 proc. w każdym kraju deklarowało, że przynajmniej czasem może na psie polegać, i że pies broniłby ich w sytuacji zagrożenia.

📌 Zapamiętaj: podstawowe umiejętności komunikacji psa z człowiekiem nie są wytworem zachodniego stylu życia z psem-domownikiem. Pojawiły się także tam, gdzie psy są przede wszystkim partnerami do pracy.

Gdzie wyniki się różniły

Różnice też wystąpiły, a autorzy wiążą je głównie ze sposobem, w jaki psy są używane i szkolone. Warto pamiętać, że są to wyjaśnienia proponowane przez badaczy („prawdopodobnie”, „może wynikać”), a nie udowodnione zależności przyczynowe.

Vanuatu: opiekunowie lepiej czytają psy

W zadaniu, w którym tylko pies wiedział, gdzie jest jedzenie, opiekunowie z Vanuatu trafniej odczytywali jego zachowanie niż uczestnicy z innych krajów. Autorzy wskazują, że psy odgrywają tam kluczową rolę w tropieniu dzikich świń w gęstym lesie, więc uważne śledzenie ich sygnałów jest dla myśliwych bardzo ważne.

Niemcy: większe posłuszeństwo i wytrwałość

Niemieckie psy szybciej podchodziły do opiekuna w teście posłuszeństwa, dłużej próbowały otworzyć pojemnik z jedzeniem i częściej patrzyły na opiekuna niż na obcego eksperymentatora. Autorzy łączą to z formalnym szkoleniem do egzaminów myśliwskich oraz z silniejszym w kulturach zachodnich naciskiem na relację z jednym opiekunem. Badacze zastrzegają też, że jednego znanego wyniku nie udało się odtworzyć: w teście zakazanego jedzenia pies nie zachowywał się zgodnie z wcześniejszymi publikacjami, co przypisali niejednolitemu sposobowi, w jaki zakazu udzielał opiekun.

Peru: słabiej oceniana więź

Opiekunowie w Peru niżej oceniali jakość relacji z psem, częściej przyznawali, że czasem żałują posiadania psa, i rzadziej twierdzili, że pies rozumie ich emocje. Autorzy łączą to z faktem, że w Peru myśliwi czasem polują bez psów, bo nie są one niezbędne do sukcesu łowów.

Co jeszcze dodają wcześniejsze badania

Zespół z Instytutu Maxa Plancka opublikował wcześniej analizę etnograficzną w Scientific Reports (2023), obejmującą 124 społeczeństwa z bazy eHRAF. Wynikało z niej, że im więcej funkcji pełnią psy w danym społeczeństwie, tym bliższe są ich relacje z ludźmi. W społeczeństwach, które trzymają psy pasterskie, częstsza była pozytywna opieka. W tych, gdzie psy polują, częściej przypisywano im status osoby. Autorzy zaznaczają, że to dopiero pierwszy krok do zakwestionowania przekonania, że wszystkie psy są takie same.

Czego badanie nie mówi

Warto zachować umiar w wyciąganiu wniosków.

  • Badano wyłącznie psy myśliwskie ze społeczności wiejskich. Nie wiadomo, czy ten sam obraz dotyczy psów miejskich, wolno żyjących czy rodzinnych w innych krajach.
  • W każdym kraju przetestowano 30–35 par, więc to próba niewielka.
  • Część danych o więzi pochodzi z deklaracji opiekunów, a nie z pomiarów.
  • Wskaźnik jakości relacji był w większości krajów wysoki i mało zróżnicowany, dlatego w większości testów nie przewidywał wyników psów. Jedyny istotny związek: im wyższy wynik więzi, tym chętniej pies zbliżał się z opiekunem do niepokojącego przedmiotu.

⚠️ Uwaga: wyniki dotyczą grup, nie pojedynczych psów. Zachowanie konkretnego psa zależy od jego historii, zdrowia i doświadczeń. Przy problemach z zachowaniem potrzebna jest konsultacja z lekarzem weterynarii lub certyfikowanym behawiorystą.

Co to znaczy dla opiekuna psa

Wynik pasuje do wiedzy opisanej wcześniej: pies patrzy na człowieka, gdy widzi coś dziwnego, a gest wskazywania rozumie lepiej niż szympans. Nowe badanie dodaje, że te zdolności nie wymagają zachodniego stylu życia, bo widać je także w odległych kulturach. Ślady tej bliskości sięgają zresztą głęboko w przeszłość, co pokazują psie pochówki sprzed 14 000 lat.

💡 Podpowiedź: badanie nie testowało zaleceń dla opiekunów, więc to ostrożny wniosek, a nie wynik. Skoro psy w sytuacji niepewnej zerkają na człowieka, a bardziej związane z opiekunem chętniej podchodziły z nim do niepokojącego przedmiotu, spokojna reakcja opiekuna na coś nowego (hałas, nieznany przedmiot) może być dla psa użyteczną informacją.

Podsumowanie

  • Badanie z 2026 roku objęło 164 pary pies–opiekun z Niemiec, Vanuatu, Mongolii, Madagaskaru i Peru; testowano psy myśliwskie.
  • Psy potrafiły wykorzystać wskazujący gest człowieka, by znaleźć ukryte jedzenie, a w sytuacjach niepewnych spoglądały na ludzi.
  • We wszystkich krajach ponad 90 proc. opiekunów deklarowało, że przynajmniej czasem może polegać na psie i że pies by ich bronił.
  • Różnice (Vanuatu, Niemcy, Peru) autorzy wiążą z techniką polowań i sposobem szkolenia, ale to wyjaśnienia ostrożne, nie dowody.
  • Próba była mała, a badanie dotyczyło tylko psów myśliwskich ze społeczności wiejskich.
  • Spokojna reakcja opiekuna na nowe bodźce jest dla psa źródłem informacji.
  • behawior psa
  • więź z opiekunem
  • komunikacja pies-człowiek
  • badania naukowe
  • psy myśliwskie
  • social referencing
Share:

🤖 Wykorzystanie sztucznej inteligencji

Grafika: w całości wygenerowana przez sztuczną inteligencję (treść syntetyczna; przedstawione osoby nie są rzeczywiste).
Tekst: przygotowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

🩺 Niniejszy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. W razie wątpliwości co do stanu zdrowia psa skontaktuj się z lekarzem weterynarii; również w przypadku problemów behawioralnych warto skontaktować się z certyfikowanym behawiorystą.

⚖️ Informacja prawna

Treści na stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Jeżeli Twoja sprawa wymaga oceny prawnej, rozważ konsultację z profesjonalistą — lista prawników.

Powrót do bloga

Powiązane artykuły

Zobacz wszystkie artykuły »