· Redakcja PsiAdwokat.pl · Behawior  · 5 min czytania

Czy pies wie, że na niego patrzysz? Badanie 90 szczeniąt i psów dorosłych

Psy reagują na widoczną twarz człowieka już w szóstym tygodniu życia, ale otwarte lub zamknięte oczy nie zmieniały ich zachowania. Co z tego wynika?

Psy reagują na widoczną twarz człowieka już w szóstym tygodniu życia, ale otwarte lub zamknięte oczy nie zmieniały ich zachowania. Co z tego wynika? Obraz wygenerowany przez sztuczną inteligencję

Czy zachowanie psa zależy od tego, czy człowiek na niego patrzy? Naukowcy od ponad dwudziestu lat sprawdzają, czy psy faktycznie „wiedzą”, kiedy ktoś na nie patrzy, i skąd to wiedzą. Badanie opublikowane w 2025 roku dołożyło do tej układanki zaskakujący element: oczy mogą mieć mniejsze znaczenie, niż się zakładało.

Co wcześniej wiedziano o uwadze człowieka i psie

Pierwsze klasyczne eksperymenty prowadzono na psach w sytuacji zakazu. W badaniu z 2003 roku, opublikowanym w Journal of Comparative Psychology, dwanaście psów miało zakaz zabrania widocznego jedzenia. Człowiek w jednych próbach patrzył na psa przez cały czas, a w innych wychodził z pokoju, odwracał się plecami, zajmował się czymś innym albo zamykał oczy.

Wniosek autorów: psy zachowywały się wyraźnie inaczej w większości sytuacji, w których człowiek na nie nie patrzył, niż wtedy, gdy patrzył. Gdy człowiek patrzył, psy rzadziej zabierały jedzenie, podchodziły do niego okrężnie i częściej siadały zamiast się kłaść.

Kolejne badanie, z 2006 roku, przeniosło pytanie do znajomego otoczenia. Szesnaście psów miało po komendzie właściciela leżeć przez minutę. Gdy właściciel patrzył na psa, zwierzę zostawało w pozycji leżącej najczęściej i najdłużej. Gdy czytał książkę, oglądał telewizję, odwracał się plecami albo wychodził z pomieszczenia, wyniki były gorsze. Autorzy uznali, że psy oceniają uwagę właściciela po obserwowalnych sygnałach, takich jak kontakt wzrokowy oraz ustawienie oczu, głowy i ciała.

📌 Zapamiętaj: oba starsze badania dotyczyły sytuacji z zakazem lub komendą. Pies miał więc powód, by sprawdzać, czy człowiek go widzi.

Nowe pytanie: czy to wrodzone, czy wyuczone

Zespół badaczy (Lockey-Kennedy, West-Brownbill, Kaminski) postawił pytanie inaczej: w jakim stopniu wrażliwość na uwagę człowieka kształtuje się w trakcie życia psa. Wyniki opisano w Applied Animal Behaviour Science w pracy zatytułowanej „Ontogeny of dogs’ sensitivity to the human’s attentional state: Do the eyes have it?“.

W eksperymencie wzięło udział 90 szczeniąt labradora w pięciu grupach wiekowych: 6, 8, 10, 12 i 16 tygodni. Dodatkowo przebadano 25 dorosłych labradorów w wieku od 1 do 11 lat. Każdy pies uczestniczył w interakcji z badaczką, która systematycznie zmieniała swój stan uwagi. Miała ona:

  • otwarte oczy,
  • zamknięte oczy,
  • twarz odwróconą w bok,
  • plecy zwrócone do psa.

Ważny szczegół: psy mogły swobodnie poruszać się przez cały czas próby, nie dostawały jedzenia ani żadnych poleceń. Naukowcy analizowali spontaniczne zachowanie zwierząt, a nie reakcję na zakaz.

Co wyszło: twarz tak, oczy niekoniecznie

Psy we wszystkich grupach wiekowych częściej zwracały się ku twarzy człowieka i sięgały w jej kierunku, gdy twarz była widoczna, niż wtedy, gdy była niewidoczna. Dotyczyło to zarówno szczeniąt od szóstego tygodnia życia, jak i psów dorosłych.

Zaskoczeniem było to, że zmiana stanu oczu (otwarte kontra zamknięte) nie wpływała na reakcje psów. W badaniu z 2003 roku zamknięcie oczu było jedną z sytuacji, w których człowiek nie patrzył na psa, jednak streszczenie tamtej pracy nie podaje osobnego wyniku dla tej próby, więc porównanie nie jest możliwe.

Autorzy nowego badania sugerują możliwe wyjaśnienie: tym razem sytuacja była neutralna (bez jedzenia, bez zakazu, bez komendy), co mogło zmienić to, jak pies ocenia znaczenie uwagi człowieka. Innymi słowy, gdy nic nie jest do wygrania ani do uniknięcia, psa może interesować sama widoczna twarz, a niekoniecznie to, czy oczy są otwarte.

⚠️ Uwaga: to hipoteza autorów, a nie dowiedziony mechanizm. Na podstawie jednego badania nie da się rozstrzygnąć, dlaczego oczy nie miały znaczenia.

Jak ostrożnie interpretować te wyniki

Kilka ograniczeń warto mieć w głowie, zanim wyciągnie się zbyt daleko idące wnioski:

  • Jedna rasa. Streszczenie badania mówi o labradorach. Nie wiadomo na tej podstawie, czy inne rasy zachowują się tak samo.
  • Inny cel niż w klasycznych eksperymentach. Starsze prace testowały posłuszeństwo i zakaz, nowa praca zachowanie spontaniczne. Wyniki nie są wprost porównywalne.
  • Różnice w metodzie. Nie należy twierdzić, że nowe badanie „obala” starsze. Pokazuje raczej, że wynik może zależeć od kontekstu.
  • Wiek ma znaczenie, ale nie w prosty sposób. Reakcja na widoczną twarz pojawiła się już u najmłodszych badanych szczeniąt (6 tygodni), więc nie wymagała długiego uczenia się.

Co z tego wynika w codziennym życiu z psem

Badania nie testowały porad dla opiekunów, więc poniższe wnioski to ostrożne wskazówki redakcyjne, a nie wyniki eksperymentów:

  • Skoro widoczna twarz człowieka wyraźnie przyciąga uwagę psów w każdym wieku, ustawienie się twarzą do psa podczas komunikacji ma sens jako element mowy ciała. O tym, jak pies odczytuje sygnały strachu i stresu, omówiono w tekście o mowie ciała psa.
  • Zachowanie psa „pod obserwacją” i „bez obserwacji” może się różnić. To dobry powód, by przy treningu zwracać uwagę, czy pies reaguje na komendę, gdy człowiek stoi do niego bokiem lub tyłem. Przykładem jest przywołanie psa.
  • Skoro reakcja na twarz pojawia się u bardzo młodych szczeniąt, wczesny, spokojny kontakt z ludźmi pasuje do tego, co wiadomo o oknie socjalizacji.

💡 Podpowiedź: jeśli zachowanie psa budzi niepokój (lęk, reaktywność, trudności z posłuszeństwem), pomoże konsultacja z lekarzem weterynarii, a następnie z certyfikowanym behawiorystą. Artykuł nie zastępuje takiej konsultacji.

Podsumowanie

  • Psy w różnym wieku, od 6 tygodni życia po dorosłość, częściej kierowały uwagę na twarz człowieka, gdy była widoczna.
  • W badaniu z 2025 roku otwarte lub zamknięte oczy nie zmieniały reakcji psów w neutralnej sytuacji bez jedzenia i poleceń.
  • Starsze eksperymenty (2003, 2006) wykazały, że psy zachowują się inaczej, gdy człowiek na nie patrzy i gdy nie patrzy, w sytuacjach zakazu i komendy.
  • Autorzy nowego badania wiążą rozbieżność z neutralnym kontekstem; to hipoteza, nie dowód.
  • Badanie objęło labradory, więc wniosków nie należy uogólniać na wszystkie rasy.
  • Wskazówki dla opiekunów mają charakter ostrożny; decyzje dotyczące zachowania i zdrowia psa należy konsultować ze specjalistą.

Źródła

  • Lockey-Kennedy, West-Brownbill, Kaminski, „Ontogeny of dogs’ sensitivity to the human’s attentional state: Do the eyes have it?”, Applied Animal Behaviour Science, 2025, DOI: 10.1016/j.applanim.2025.106778.
  • Call, Bräuer, Kaminski, Tomasello, „Domestic dogs (Canis familiaris) are sensitive to the attentional state of humans”, Journal of Comparative Psychology, 2003, PMID: 14498801.
  • Schwab, Huber, „Obey or not obey? Dogs (Canis familiaris) behave differently in response to attentional states of their owners”, Journal of Comparative Psychology, 2006, PMID: 16893253.
  • behawior psa
  • komunikacja pies-człowiek
  • kontakt wzrokowy
  • szczenięta
  • poznanie psów
  • badania naukowe
Share:

🤖 Wykorzystanie sztucznej inteligencji

Grafika: w całości wygenerowana przez sztuczną inteligencję (treść syntetyczna; przedstawione osoby nie są rzeczywiste).
Tekst: przygotowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

🩺 Niniejszy artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. W razie wątpliwości co do stanu zdrowia psa skontaktuj się z lekarzem weterynarii; również w przypadku problemów behawioralnych warto skontaktować się z certyfikowanym behawiorystą.

⚖️ Informacja prawna

Treści na stronie mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Jeżeli Twoja sprawa wymaga oceny prawnej, rozważ konsultację z profesjonalistą — lista prawników.

Powrót do bloga

Powiązane artykuły

Zobacz wszystkie artykuły »