Koniec ferm futerkowych w Polsce — ustawa z 2025 roku krok po kroku

Jeśli śledzisz zmiany w polskim prawie ochrony zwierząt, ta ustawa na pewno nie umknęła Twojej uwadze. 19 grudnia 2025 roku weszła w życie ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt (Dz.U. 2025 poz. 1696) — zawiera coś, o co środowiska prozwierzęce zabiegały od lat: zakaz komercyjnej hodowli zwierząt futerkowych w Polsce.

Dyskusja na ten temat trwała w Polsce przez wiele lat. Teraz mamy konkretne przepisy. Tłumaczę, co dokładnie się zmieniło — bo szczegóły są tu ważniejsze niż nagłówek.

Ustawa z 7 listopada 2025 r. zmienia ustawę o ochronie zwierząt z 1997 roku — ten sam akt prawny, który zakazuje znęcania się nad zwierzętami i określa warunki ich utrzymania. Nowelizacja dodaje do niego zakaz komercyjnej hodowli futerkowej jako nowe, odrębne ograniczenie.

Które zwierzęta objął zakaz

Ustawa zakazuje komercyjnej hodowli konkretnych gatunków. Są to zwierzęta objęte definicją „zwierząt futerkowych” w ustawie z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 36):

• lis pospolity (Vulpes vulpes)
• lis polarny (Alopex lagopus)
• norka amerykańska (Neovison vison)
• tchórz (Mustela putorius)
• jenot (Nyctereutes procyonoides)
• nutria (Myocastor coypus)
• szynszyla (Chinchilla lanigera)

Zakaz dotyczy ich hodowli w celach komercyjnych. To kluczowe sformułowanie — wrócę do niego za chwilę.

Dlaczego królik jest wyjątkiem

Królik domowy (Oryctolagus cuniculus) nie jest objęty zakazem. To celowe wyłączenie — królik hodowany jest przede wszystkim jako zwierzę gospodarcze z przeznaczeniem na mięso, a nie wyłącznie dla futer. Ustawodawca nie chciał łączyć ze sobą tych dwóch sfer. Hodowcy królików mogą kontynuować działalność bez żadnych zmian — ustawa ich nie dotyczy.

Czy dotyczy moich zwierząt domowych

To pytanie pojawia się bardzo często wśród opiekunów szynszyli i fretek trzymanych w domu. Z treści przepisów wynika, że ta ustawa ich nie dotyczy.

Zakaz jest skierowany wyłącznie do komercyjnej hodowli — działalności gospodarczej nastawionej na produkcję futer. Trzymanie szynszyli jako zwierzęcia towarzyszącego czy utrzymywanie tchórzofretki jako pupila pozostaje poza zakresem tej ustawy.

Uwaga: niektóre gatunki z listy (m.in. jenot i nutria) podlegają odrębnym przepisom jako inwazyjne gatunki obce — to oddzielna kwestia prawna, niezwiązana z tym zakazem.

Ustawa zmienia art. 12 ustawy o ochronie zwierząt, dodając zakaz prowadzenia hodowli “w celach komercyjnych”. To właśnie to kryterium decyduje, czy dany przypadek objęty jest zakazem.

📌 Zapamiętaj: ustawa zakazuje prowadzenia ferm futerkowych jako działalności biznesowej. Zwierzęta domowe i rekreacyjna hodowla hobbystyczna nie są jej przedmiotem.

Kiedy zakaz wejdzie w pełni w życie

Tu kryje się szczegół, który warto rozumieć. Ustawa weszła w życie 19 grudnia 2025 roku, ale istniejące fermy mają czas do 31 grudnia 2033 roku.

Oznacza to:

• Istniejące fermy mogą kontynuować działalność do końca 2033 r.
• Otwieranie nowych ferm jest zakazane już od 19 grudnia 2025 r.

Ośmioletni okres przejściowy to kompromis. Hodowcy zainwestowali w swoje fermy — nagła likwidacja naraziłaby ich na poważne straty. Jednocześnie zakaz wejścia na rynek przez nowych inwestorów jest natychmiastowy.

Po 31 grudnia 2033 roku zakaz staje się bezwyjątkowy — żadna istniejąca ferma nie będzie mogła kontynuować działalności. To ostateczny termin zamknięcia branży, niezależnie od tego, czy hodowca skorzysta z wcześniejszych rekompensat, czy nie.

Rekompensata dla hodowców, odprawa dla pracowników

Ustawa przewiduje finansowe wsparcie dla tych, którzy zdecydują się zakończyć działalność wcześniej niż wymaga prawa. Rekompensata pochodzi od Skarbu Państwa i jest naliczana jako procent średniorocznego przychodu z lat 2020–2024:

Wniosek składa się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) — w terminie roku od zakończenia działalności. Co istotne: rekompensata jest zwolniona z podatku dochodowego.

Osobna regulacja dotyczy pracowników ferm. Ci, którzy stracą zatrudnienie w wyniku zamknięcia hodowli, mają prawo do odprawy w wysokości 12-miesięcznego wynagrodzenia, refundowanej przez ZUS.

Nowe narzędzie: zakaz posiadania zwierząt

Ustawa dodaje też nową sankcję karną, która może mieć szersze znaczenie dla ochrony zwierząt w Polsce.

Sąd może teraz orzec zakaz posiadania wszystkich lub określonych gatunków zwierząt na okres od 1 do 5 lat wobec osoby, która naruszy zakaz hodowli futerkowej. To rozszerzenie narzędzi, jakimi dysponują sądy w sprawach dotyczących zwierząt. Podobne środki stosowane są w sprawach o znęcanie się nad zwierzętami — więcej o tym, jak prawo chroni zwierzęta w takich przypadkach i co można zrobić, gdy obserwujemy naruszenia, piszę w artykule co zrobić, gdy sąsiad znęca się nad psem.

Podsumowanie

Ustawa z 7 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1696) to jedna z ważniejszych zmian w polskim prawie ochrony zwierząt ostatnich lat. Kilka kluczowych punktów:

• Zakaz komercyjnej hodowli lisów, norek, jenotów, tchórzy, nutrii i szynszyli obowiązuje od 19 grudnia 2025 r.
• Królik jest wyłączony z zakresu zakazu.
• Zwierzęta domowe — szynszyle, tchórzofretki, jenoty jako pupile — nie są objęte zakazem; dotyczy on wyłącznie działalności gospodarczej.
• Istniejące fermy mogą działać do 31 grudnia 2033 r., ale żadnych nowych otwierać już nie wolno.
• Hodowcy mogą ubiegać się o rekompensatę finansową, pracownicy mają prawo do 12-miesięcznej odprawy.
• Sądy zyskały nowe narzędzie: zakaz posiadania zwierząt na 1–5 lat za naruszenie przepisów.

Kierunek jest jednoznaczny. Jeśli masz w domu szynszylę lub fretę — nic się nie zmienia. Ale w skali kraju komercyjna hodowla zwierząt futerkowych ma wyznaczony kres.