Wścieklizna w Polsce — dziewięć ognisk w 2026 roku i nowe regiony. Co musi wiedzieć opiekun psa

29 października 2026 roku Główny Lekarz Weterynarii opublikował kolejną aktualizację sytuacji epidemiologicznej wścieklizny w Polsce. Bilans roczny zamknął się wtedy na dziewięciu potwierdzonych ogniskach — o dwa więcej niż dwa tygodnie wcześniej. Za każdą z tych liczb stoi konkretne miejsce na mapie i konkretne zagrożenie dla psów, które swobodnie kontaktują się z dziką fauną. Piszę o tym, bo Podkarpacie dołączyło w tym roku do listy regionów dotkniętych wścieklizną w sposób, którego wcześniej w tym roku nie odnotowano.

Dziewięć ognisk — jak przebiegał rok 2026

Pierwsza połowa roku przyniosła cztery przypadki, opisywałam je wcześniej w kontekście wiosennych ognisk lubelskich i podlaskich. Dopiero jesień pokazała, jak dynamiczna może być ta choroba, gdy sezon aktywności dzikich zwierząt się zmienia.

Komunikat GLW z 29 października 2026 roku zestawia wszystkie przypadki od początku roku:

Pięć z dziewięciu ognisk wystąpiło po 1 września. Widać wyraźne jesienne przyspieszenie.

📌 Zapamiętaj: Polska utrzymuje status kraju wolnego od wścieklizny u psów i kotów domowych — ale dzika fauna, przede wszystkim lisy, jenoty i kuny, stanowi stały rezerwuar wirusa. Obowiązkiem opiekuna jest zadbanie o to, żeby jego pies nie znalazł się w strefie ryzyka bez aktualnego szczepienia.

Podkarpacie — nowy region z jesienną falą ognisk

Do tej jesieni Podkarpacie nie pojawiało się w tegorocznych komunikatach GIW. Pierwsze ognisko w tym województwie wykryto 14 września w Solinie, w powiecie leskim — zarażona była kuna. Stamtąd w odstępie tygodnia lub kilku przyszły kolejne: 14 października kuna w Przemyślu (powiat grodzki), 23 października lis w Chotyniec w powiecie jarosławskim.

To geograficznie spójny obszar: Bieszczady, Podgórze Przemyskie, okolice Jarosławia — teren intensywnie zamieszkały przez lisy i leśne łasicowate. Zarządzenia Powiatowego Lekarza Weterynarii w Przemyślu oraz Zarządzenia Wojewody Podkarpackiego regulują obowiązki właścicieli zwierząt w strefach dotkniętych ogniskami, w tym nakazy szczepień kotów.

Dla opiekunów psów spacerujących po Bieszczadach, Pogórzu Dynowskim czy okolicach Przemyśla i Jarosławia: aktualne szczepienie psa to podstawa, nie opcja.

Kuna w Przemyślu — ognisko w granicach miasta

Ognisko z 14 października wyróżnia się lokalizacją. Zarażona kuna znajdowała się w granicach administracyjnych Przemyśla — dużego miasta. To rzadziej omawiana droga zakażenia dla psów, które nie wędrują po lasach, ale poruszają się po miejskich ogrodach, parkach i podwórkach, gdzie łasicowate żyją na co dzień.

Kuny — w Polsce żyją dwa gatunki: kuna leśna (Martes martes) i kuna domowa, zwana też kamionką (Martes foina) — bardzo dobrze adaptują się do środowiska miejskiego. Opiekunowie psów w Przemyślu i okolicznych miejscowościach powinni traktować to ostrzeżenie poważnie — zwłaszcza właściciele psów z tendencją do polowania lub ścigania małych zwierząt.

⚠️ Uwaga: Wścieklizna przenoszona jest przez ugryzienie lub kontakt z śliną zarażonego zwierzęcia przez uszkodzoną skórę. Pies, który pogryzł lub miał bliski kontakt z dzikim zwierzęciem wykazującym dezorientację, zaburzenia ruchu lub niezwykłą śmiałość, wymaga natychmiastowej konsultacji weterynaryjnej. Jeśli to ty zostałeś ugryziony lub draśnięty przez takie zwierzę: natychmiast przemyj ranę mydłem przez co najmniej 15 minut, zgłoś się do lekarza lub na izbę przyjęć (możliwa profilaktyka poekspozycyjna — PEP) i powiadom Sanepid.

Zarządzenia i nakazy w strefach — co obejmują

Zarządzenia powiatowych lekarzy weterynarii oraz województwa lubelskiego i podkarpackiego w strefach dotkniętych ogniskami określają m.in.:

• nakaz szczepień ochronnych kotów (zwłaszcza wychodzących) na określonym obszarze,
• obowiązek zgłaszania do Inspekcji Weterynaryjnej każdego przypadku podejrzenia wścieklizny,
• zakazy lub ograniczenia wyprowadzania psów bez smyczy w wyznaczonych strefach.

Szczegółowe warunki — zasięg stref i konkretne wymogi — określają akty prawa miejscowego wydawane przez właściwe organy administracji. Jeśli mieszkasz w powiecie bialskim, tomaszowskim (lubelskie), łosickim (mazowieckie), leskim, przemyskim lub jarosławskim (podkarpackie), sprawdź aktualne zarządzenie w urzędzie powiatowym lub na stronie Inspekcji Weterynaryjnej swojego województwa.

💡 Podpowiedź: Aktualne zarządzenia Inspektoratów Weterynaryjnych znajdziesz na stronach Biuletynu Informacji Publicznej właściwego urzędu wojewódzkiego lub powiatowego — szukaj frazy „wścieklizna” + nazwa powiatu.

Coroczne szczepienie — co mówi prawo i dlaczego pozostaje bez zmian

Obowiązek corocznego szczepienia psów wynika z przepisów o zdrowiu zwierząt. W 2026 roku Rzecznik Praw Obywatelskich zapytał Ministerstwo Rolnictwa i Głównego Lekarza Weterynarii, czy dałoby się wydłużyć interwał — producenci niektórych szczepionek podają bowiem 3-letnie okresy ochrony.

Odpowiedź była jednoznaczna: nie ma możliwości poluzowania interwału — właśnie z powodu utrzymujących się ognisk u dzikich i domowych zwierząt. MRiRW w piśmie z 6 lutego 2026 roku oraz GLW w piśmie z 20 marca 2026 roku potwierdziły, że 12-miesięczny interwał pozostaje obowiązkowy. PIWet-PIB wskazał, że program szczepień jest integralną częścią strategii eliminacji wścieklizny i nie można go traktować w oderwaniu od całości epidemiologii.

Innymi słowy: obowiązek co 12 miesięcy nie zmienił się, a bieżące ogniska dostarczają uzasadnienia dla takiej decyzji.

Opisywałam szczegółowo stan dyskusji o częstotliwości szczepień w sierpniowym tekście o jesiennej akcji szczepień lisów. Kontekst Mazowsza i całej jesiennej aktywności wścieklizny w Polsce omówiłam we wrześniowym artykule.

Podsumowanie

Dziewięć ognisk wścieklizny w 2026 roku to wyraźny sygnał, że choroba nie zniknęła z Polski — tylko zmieniła sezonowo kierunek. Podkarpacie, które wcześniej w tym roku nie figurowało na mapie przypadków, dołączyło do niej aż trzema ogniskami w ciągu 6 tygodni. Przypadek kuny w granicach Przemyśla przypomina, że zagrożenie nie dotyczy wyłącznie terenów leśnych.

Dla każdego opiekuna psa niezależnie od miejsca zamieszkania wnioski są takie same:

• Sprawdź datę ostatniego szczepienia przeciw wściekliźnie — pierwsze szczepienie powinno być wykonane po ukończeniu przez psa 3. miesiąca życia, w ciągu 30 dni od tej daty; kolejne — nie rzadziej niż co 12 miesięcy.
• Jeśli mieszkasz lub regularnie bywasz w Podkarpackiem, lubelskim lub mazowieckim — upewnij się, że szczepienie jest aktualne.
• Jeśli pies miał kontakt z dzikim zwierzęciem, które zachowywało się nienaturalnie — skontaktuj się z weterynarzem.
• Jeśli masz kota wychodzącego w strefie objętej zarządzeniem — zaszczep go zgodnie z nakazem.

Wścieklizna u ludzi po wystąpieniu objawów jest praktycznie zawsze śmiertelna. Coroczne szczepienie psa to jeden z prostszych sposobów na ochronę — i siebie, i zwierzęcia.