Kampania #NoBirdFlu: co EFSA mówi opiekunom psów o grypie ptaków?

Każdej jesieni spacerujemy z psami wzdłuż jezior, parków, pól — i coraz częściej natykamy się na padłe ptaki. W sezonie 2025–2026 wykryto w Europie prawie 8 000 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), a liczba zakażeń u dzikich ptaków była czterokrotnie wyższa niż zimą poprzednią. We wrześniu 2026 roku Europejska Agencja Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uruchomiła kampanię edukacyjną #NoBirdFlu — w Polsce nagłośnił ją Główny Inspektorat Weterynarii. Kampania mówi głównie do hodowców drobiu, ale jej podstawowe zasady warto znać każdemu opiekunowi psa.

O tym, co alert GIW z październiku 2026 roku oznacza bezpośrednio dla psa i jego opiekuna, pisałam przy poprzedniej okazji — dziś skupię się na tym, co europejska kampania do tej historii dorzuca: na skali problemu i konkretnym zestawie zasad, które możemy przenieść na codzienne spacery.

Co mówi kampania #NoBirdFlu — liczby, które warto znać

EFSA sformułowała kampanię #NoBirdFlu wspólnie z Komisją Europejską po wyjątkowo trudnym sezonie HPAI. Liczby robią wrażenie:

• od października 2025 do czerwca 2026 roku w Europie stwierdzono prawie 8 000 ognisk HPAI,
• liczba zakażeń u dzikich ptaków okazała się w tym sezonie cztery razy wyższa niż rok wcześniej,
• zakażenia ferm następowały najczęściej nie przez bezpośrednie sąsiedztwo z ptakami, lecz drogą pośrednią — przez buty, sprzęt, stojącą wodę.

Ten ostatni punkt jest kluczowy: wirus trafia na fermy nie dlatego, że kury siedzą obok kaczek, ale dlatego, że na podeszwach butów, na kółkach taczek, przez stojącą wodę — pośrednio. I właśnie dlatego te same zasady, które EFSA opisuje dla hodowców, mają przełożenie na opiekunów psów.

Jesień to czas podwyższonego ryzyka — dzikie ptaki migrują i przenoszą wirusa na nowe terytoria. Zbiorniki wodne, mokradła i okolice farm to miejsca, gdzie ryzyko kontaktu jest najwyższe.

Czy pies może zarazić się grypą ptaków?

Tak — ale ryzyko jest bardzo niskie. Zgłoszenia zakażeń psów H5N1 są ekstremalnie sporadyczne: psy nie należą do gatunków, które HPAI dotyka najsilniej. Dla porównania: polskie władze sanitarne odnotowały ogniska H5N1 u kotów domowych w kilku województwach w 2023 roku; u psów takich przypadków w Polsce nie raportowano.

To nie znaczy, że można o tym zapomnieć. Ryzyko nie jest zerowe, a wirus mutuje. Jako behawiorystka wiem, że pies z natury ciągnie do padliny — to odruch ewolucyjny. Wielu opiekunów nie zdaje sobie sprawy, że ten odruch jest właśnie tym, co w sezonie HPAI wymaga szczególnej uwagi.

Kto jest w wyższym ryzyku?

• Psy myśliwskie spędzające dużo czasu przy wodzie i w terenach podmokłych
• Psy, które mają tendencję do jedzenia padliny lub polowania na małe ptaki
• Psy z domostw, gdzie jest drób (kury, gęsi, kaczki w ogrodzie)

5 zasad EFSA — przetłumaczone na codzienne spacery

Kampania #NoBirdFlu sformułowała pięć zasad bioasekuracji. Każda z nich ma bezpośredni odpowiednik w życiu z psem:

1. Kontroluj dostęp

Dla hodowcy: ogranicz wejście osób postronnych na teren fermy.

Dla opiekuna psa: prowadź psa na smyczy w pobliżu zbiorników wodnych, mokradeł i pól uprawnych w sezonie migracji. Jeśli w Twojej okolicy GIW lub inspekcja weterynaryjna ogłosiła ognisko HPAI — rozważ zmianę trasy spaceru.

2. Czyszczenie i dezynfekcja

Dla hodowcy: dezynfekuj pomieszczenia i sprzęt po każdej wizycie zewnętrznej.

Dla opiekuna psa: umyj psu łapy po powrocie ze spaceru w terenie podmokłym lub przy polach. Polskie władze sanitarne zwracają uwagę, by myć lub dezynfekować buty po powrocie — wirus przenosi się na podeszwach.

3. Zapobiegaj kontaktowi z dzikimi ptakami

Dla hodowcy: izoluj drób od dzikich ptaków.

Dla opiekuna psa: odciągaj psa od padłych ptaków, martwych ryb i ptasich odchodów. Jeśli pies już powąchał — przetrzyj mu pysk i łapy wilgotną jednorazową szmatką, umyj ręce.

⚠️ Jeśli znajdziesz padłego ptaka podczas spaceru, nie dotykaj go gołymi rękami. Zgłoś znalezisko do powiatowego lekarza weterynarii — obowiązek taki wynika z przepisów o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

4. Rozdzielaj gatunki

Dla hodowcy: trzymaj różne gatunki drobiu osobno.

Dla opiekuna psa: jeśli masz w ogrodzie drób lub ptaki w zewnętrznej wolierze, upewnij się, że pies nie ma do nich swobodnego dostępu. W razie podejrzenia HPAI w okolicy — ograniczaj bezpośredni kontakt psa z ptakami.

5. Rozpoznaj objawy i szybko reaguj

Dla hodowcy: przy podejrzeniu choroby — natychmiast do lekarza weterynarii.

Dla opiekuna psa: tak samo.

Jakie objawy mogą wskazywać na problem?

Nie ma wielu opisanych przypadków H5N1 u psów, dlatego wiedza o objawach bazuje częściowo na analogii z innymi typami psiej grypy. Po kontakcie z padłym ptakiem obserwuj psa przez 48 godzin. Niepokoją:

• kaszel, kichanie, wydzielina z nosa lub oczu,
• gorączka, apatia, wyraźne osłabienie,
• brak apetytu, wymioty,
• trudności z oddychaniem.

Każdy z tych objawów może mieć wiele przyczyn — ale po kontakcie z padłym ptakiem nie czekaj. Zadzwoń do weterynarza przed wizytą, opisz kontakt z ptakiem i odizoluj psa od innych zwierząt w domu do czasu konsultacji.

Warto przy okazji przypomnieć, że regularne szczepienia wzmacniają ogólną odporność psa na choroby zakaźne — zarówno te pospolite, jak i te rzadsze. O tym, dlaczego szczepienia są ważne i jak wygląda kalendarz szczepień, pisałam przy okazji Światowego Dnia Walki z Wścieklizną.

Co zrobić, gdy pies dotknie padłego ptaka — krok po kroku

1. Odciągnij psa natychmiast — smycz to Twój najważniejszy instrument zapobiegawczy.
2. Przetrzyj pysk i łapy psa wilgotną, jednorazową szmatką.
3. Umyj ręce mydłem, nim dotkniesz czegokolwiek innego.
4. Obserwuj psa przez 48 godzin — zwróć uwagę na kaszel, kichanie, gorączkę, apatię.
5. Przy objawach — zadzwoń do weterynarza przed wizytą, opisz kontakt. Odizoluj psa od innych zwierząt.
6. Zgłoś padłego ptaka do powiatowego inspektoratu weterynarii. Numer znajdziesz w wyszukiwarce na stronie wetgiw.gov.pl.

Podsumowanie

• Sezon 2025–2026 był rekordowy pod względem ognisk HPAI w Europie — prawie 8 000, czterokrotnie więcej zakażeń u dzikich ptaków.
• Ryzyko zakażenia H5N1 u psów jest bardzo niskie, ale nie zerowe — szczególnie przy kontakcie z padłymi ptakami.
• 5 zasad EFSA: kontrola dostępu, czyszczenie, zapobieganie kontaktowi z ptakami, separacja gatunków, szybka reakcja na objawy — każda z nich ma praktyczny odpowiednik w codziennym spacerze z psem.
• Trzymaj psa na smyczy przy wodzie i w terenach podmokłych. Obserwuj po kontakcie z padłym ptakiem.

Kampania EFSA przypomina nam, że zapobieganie grypie ptaków to codzienność — nie tylko sprawa hodowców. Wiem, że na spacerze trudno stale pilnować psa, który wyczuje coś ciekawego w krzakach. Ale znajomość skali zjawiska i konkretnych kroków pozwala działać spokojnie, bez paniki, z głową.