Wścieklizna na Mazowszu — czwarty przypadek w Polsce w 2026 roku

We wrześniu 2026 roku Główny Lekarz Weterynarii potwierdził czwarte w tym roku ognisko wścieklizny w Polsce. Zarażony lis znaleziony w miejscowości Płosków-Kolonia, w gminie Sarnaki w powiecie łosickim na Mazowszu, trafił do laboratorium 3 września; oficjalny komunikat GLW pojawił się 11 września. Piszę o tym, bo wścieklizna to choroba, której nie wolno bagatelizować — ani w kontekście lokalnych zarządzeń weterynaryjnych, ani ogólnopolskiego obowiązku szczepień psów.

Wścieklizna w Polsce — nie zniknęła, tylko rzadko trafia do głównych newsów

Polska oficjalnie utrzymuje status kraju wolnego od wścieklizny u psów i kotów domowych. To dobra wiadomość. Dzikie zwierzęta — przede wszystkim lisy i jenoty — stanowią jednak naturalny rezerwuar wirusa i co roku odpowiadają za nowe ogniska. Właśnie po to prowadzone są wiosenne i jesienne akcje szczepień lisów z powietrza, a właściciele psów mają ustawowy obowiązek corocznego szczepienia.

Mimo tych środków każdego roku pojawiają się kolejne przypadki. W 2026 roku do połowy września odnotowano cztery ogniska: dwa w województwie lubelskim, jedno w podlaskim i właśnie omawiane — w mazowieckim.

📌 Zapamiętaj: Wścieklizna u ludzi jest praktycznie zawsze śmiertelna po wystąpieniu objawów klinicznych. Jedyną skuteczną ochroną jest profilaktyka — szczepienie zwierząt domowych.

2026 rok: cztery ogniska — jak zaczęło się w Lubelskiem

Pierwsze ognisko w 2026 roku potwierdzono 13 kwietnia w Nowosiółkach w powiecie bialskim (woj. lubelskie). Zarażony był kot wychodzący; przed śmiercią ugryzł właściciela, co wymagało podjęcia leczenia poekspozycyjnego. Krajowa Izba Lekarsko-Weterynaryjna (KIL-W) wydała apel podkreślający, że szczepienie kota w strefie zagrożonej nie jest opcją — to obowiązek wynikający z troski o zdrowie publiczne. Powiatowy Lekarz Weterynarii w Białej Podlaskiej wprowadził nakazy, a Wojewoda Lubelski rozszerzył je na siedem powiatów i dwa miasta (biłgorajski, chełmski, hrubieszowski, krasnostawski, tomaszowski, zamojski, oraz Chełm i Zamość).

Kolejne ogniska dotyczyły województwa lubelskiego i podlaskiego; obszerniej pisałam o wiosennych przypadkach w osobnym artykule. Czwarty przypadek — mazowiecki — zamknął listę z trzech województw.

Mazowsze, wrzesień 2026: co się stało w gminie Sarnaki

Zarażony lis z Płoskowa-Kolonii trafił do badań. Potwierdzenie laboratoryjne: 3 września 2026. Komunikat Głównego Lekarza Weterynarii: 11 września 2026.

Po stwierdzeniu ogniska inspekcje weterynaryjne w powiecie łosickim i powiecie bialskim uruchomiły procedury zwalczania choroby na wyznaczonych obszarach. Cały powiat łosicki ogłoszono obszarem zagrożonym wścieklizną. To bezpośrednia konsekwencja prawna dla właścicieli zwierząt zamieszkałych lub czasowo przebywających na tym terenie.

Co muszą zrobić właściciele w obszarze zagrożonym

Zarządzenia powiatowych lekarzy weterynarii przy ognisku wścieklizny obejmują szereg nakazów i zakazów. W przypadku powiatu łosickiego po ogłoszeniu ogniska we wrześniu 2026 roku:

Psy:

muszą być utrzymywane na uwięzi lub na ogrodzonym terenie uniemożliwiającym samodzielne opuszczenie posesji
nie mogą swobodnie poruszać się poza ogrodzeniem

Koty:

obowiązek ścisłej izolacji wewnątrz budynku
nakaz zaszczepienia w ciągu 30 dni od ukończenia trzeciego miesiąca życia

Dodatkowe nakazy i zakazy:

zakaz organizowania wystaw, pokazów i konkursów zwierząt
nakaz zgłaszania padnięć wszystkich zwierząt wrażliwych na wściekliznę (do powiatowego lekarza weterynarii lub straży gminnej)

⚠️ Uwaga: Jeśli mieszkasz lub tymczasowo przebywasz na obszarze zagrożonym wścieklizną, sprawdź aktualne zarządzenia lokalnego PLW. Szczegóły mogą się różnić w zależności od konkretnego rozporządzenia — oficjalnym źródłem jest Powiatowy Inspektorat Weterynarii.

Ogólnopolski obowiązek szczepień psów — to nie jest zalecenie

Poza strefami zagrożonymi obowiązuje generalna zasada wynikająca z przepisów krajowych: szczepienie psa przeciwko wściekliźnie jest obowiązkowe na terenie całej Polski. Szczepionkę należy powtarzać nie rzadziej niż co 12 miesięcy, od ukończenia przez psa trzeciego miesiąca życia.

Brak ważnego szczepienia to nie tylko ryzyko zdrowotne. Jeśli nieszczepiony pies ugryzie człowieka lub zetknie się z dzikim zwierzęciem o podejrzanym zachowaniu, lekarz weterynarii ma obowiązek przyjąć to poważnie — może to oznaczać kwarantannę, obserwację, a w skrajnych przypadkach konieczność eutanazji w celu przeprowadzenia badań na wściekliznę.

💡 Podpowiedź: Sprawdź w książeczce zdrowia swojego psa, kiedy upływa termin ważności szczepionki przeciw wściekliźnie. Jeśli zbliża się koniec roku, warto umówić wizytę zawczasu — zwłaszcza że jesień to czas aktywności dzikich zwierząt.

Co zrobić, gdy pies zetknie się z dzikim zwierzęciem

Jesień to czas, gdy psy często natrafiają na lisy czy jenoty — w lasach, na obrzeżach miast, przy polach. Kilka zasad, które warto znać:

Nie zbliżaj się do dzikiego zwierzęcia zachowującego się dziwnie. Lis, który nie ucieka, kręci się bez celu lub straci orientację, może być zarażony wścieklizną. Obserwuj z odległości, skontaktuj się z powiatowym lekarzem weterynarii lub strażą gminną.
Po kontakcie psa z dzikim zwierzęciem — niezwłocznie skontaktuj się z weterynarzem. Decyzja o obserwacji, kwarantannie lub szczepieniu przypominającym należy wyłącznie do lekarza weterynarii.
Nie dotykaj padłych zwierząt gołymi rękami. W strefach zagrożonych ich padnięcia należy zgłaszać; informacje przekazuj przez powiatowego lekarza weterynarii lub straż gminną.
Pamiętaj o przynętach szczepionkowych. Trwa jesienna akcja szczepień lisów — w 9 województwach do 30 września. Psy mogą natknąć się na przynęty w terenie. Co robić, gdy pies zetknie się z przynętą — opisuję szczegółowo w artykule o jesiennej akcji szczepień lisów.

⚠️ Uwaga: Jeśli pies pogryzł padłego lisa, jenota lub innego dzikiego ssaka — nie czekaj na objawy. Wścieklizna ma okres inkubacji liczony w tygodniach; gdy objawy się pojawią, jest już za późno. Jedź do weterynarza tego samego dnia.

Podsumowanie

W 2026 roku potwierdzono cztery ogniska wścieklizny w Polsce: dwa w lubelskim, jedno w podlaskim, jedno w mazowieckim (powiat łosicki, gmina Sarnaki).
Właściciele psów i kotów w obszarze zagrożonym są zobowiązani do utrzymywania zwierząt pod kontrolą; koty podlegają obowiązkowi szczepień w ciągu 30 dni.
W całej Polsce szczepienie psa przeciw wściekliźnie jest obowiązkowe — co 12 miesięcy od ukończenia trzeciego miesiąca życia.
Po kontakcie psa z dzikim zwierzęciem — niezwłocznie skontaktuj się z weterynarzem.
Dzikie zwierzęta zachowujące się dziwnie zgłaszaj służbom weterynaryjnym; nie zbliżaj się i nie dotykaj.

Wiem, że „czwarte ognisko wścieklizny” brzmi poważnie. I powinno — ale nie po to, żeby siać panikę, tylko żeby pamiętać o tym jednym, prostym działaniu: regularnym szczepieniu. To kilkanaście minut u weterynarza raz w roku, które dosłownie może uratować życie — i psa, i człowieka.