Wyrok za znęcanie nad psem: dlaczego sprawca jest jeszcze na wolności?

Nagranie z Ognicy w powiecie gryfińskim obiegło polskie media społecznościowe. Gracjan S. chwyta psa za kark i z całej siły rzuca go na brukowaną nawierzchnię. Pies przeżył — obrażenia udokumentował weterynarz. We wrześniu 2026 roku sąd I instancji wydał wyrok: 10 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności bez zawieszenia i zakaz posiadania zwierząt — jak podał portal chojna24.pl.

Sprawca nadal jest na wolności.

Komentarze w sieci gotują się: „jak to możliwe?”, „prawo nie działa”, „ten kraj”. Rozumiem frustrację. Ale jako osoba, która uważnie obserwuje, jak przepisy o ochronie zwierząt są stosowane w praktyce, chcę wyjaśnić jedno ważne: to nie jest błąd systemu. To normalna procedura. I właśnie to wymaga wytłumaczenia.

Co mówi art. 35 ustawy o ochronie zwierząt?

Na początku fakty. Art. 35 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1351 ze zm.) przewiduje:

• Znęcanie się nad zwierzęciem: kara pozbawienia wolności do 3 lat
• Znęcanie ze szczególnym okrucieństwem: kara od 3 miesięcy do 5 lat

Oprócz więzienia sąd orzeka:

• Zakaz posiadania zwierząt — od roku do 15 lat (obligatoryjny)
• Grzywnę do 100 000 zł na cel związany z ochroną zwierząt (fakultatywna)
• Przepadek zwierzęcia na rzecz Skarbu Państwa lub organizacji ochrony zwierząt (obligatoryjny)

Wyrzucenie psa na betonową nawierzchnię zakwalifikowano jako znęcanie ze szczególnym okrucieństwem — stąd kara bezwzględna. Ale „bezwzględna” w języku prawniczym oznacza „bez zawieszenia”, nie „natychmiastową”.

📌 Zapamiętaj: kara bezwzględna to realna odsiadka — ale dopiero po uprawomocnieniu wyroku, nie w chwili jego ogłoszenia przez sąd I instancji.

Wyrok I instancji to dopiero początek drogi

Tu leży clue całej sprawy. Polska procedura karna chroni prawo do odwołania — tak jak prawie każdy system prawny na świecie. Wyrok wydany przez sąd I instancji (rejonowy lub okręgowy) nie jest od razu wykonalny.

Po ogłoszeniu wyroku:

1. Sąd sporządza pisemne uzasadnienie — to może trwać kilka tygodni
2. Strony (oskarżony, prokuratura, oskarżyciel posiłkowy) mają prawo złożyć apelację w ciągu 14 dni od doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem
3. Dopóki apelacja nie zostanie rozstrzygnięta przez sąd II instancji lub termin na jej złożenie nie minie — wyrok jest nieprawomocny
4. Skazany, który nie był wcześniej w tymczasowym areszcie, przez cały ten czas pozostaje na wolności

Wyrok staje się prawomocny dopiero wówczas, gdy:

• nikt nie złożył apelacji w terminie — lub
• sąd apelacyjny wydał orzeczenie kończące sprawę

Dopiero prawomocny wyrok uruchamia procedurę wykonania kary: rejestrację w Krajowym Rejestrze Skazanych i nakaz stawiennictwa w zakładzie karnym.

⚠️ Uwaga: domniemanie niewinności nie znika automatycznie po wyroku sądu I instancji. Właśnie dlatego skazany może przebywać na wolności podczas apelacji — i jest to zgodne z prawem.

Nawet po prawomocności upływa czas

Jeśli wyrok stał się już prawomocny, skazany czeka na wezwanie do stawiennictwa w zakładzie karnym. Ale między prawomocnością a faktyczną odsiadką może minąć kilka tygodni, a nawet dłużej — z kilku przyczyn:

• Formalności administracyjne: sąd musi sporządzić i doręczyć nakaz, wpisać sprawę do rejestrów
• Odroczenie wykonania kary: Kodeks karny wykonawczy daje sądowi możliwość odroczenia wykonania kary — np. ze względu na ciężką chorobę skazanego, konieczność opieki nad dzieckiem lub inne ważne okoliczności. To narzędzie istnieje po to, by egzekucja wyroku nie naruszała zasady proporcjonalności.
• Dobrowolne stawiennictwo: skazany ma obowiązek zgłosić się do wskazanego zakładu karnego. Jeśli tego nie zrobi, wystawiany jest nakaz doprowadzenia przez policję.

Przypadek Gracjana S. z Ognicy mieści się w tej normalnej procedurze. Publicznie nie jest znane, czy wyrok jest już prawomocny, czy apelacja jest w toku — ale każdy z tych etapów wyjaśnia, dlaczego sprawca jest na wolności.

Wyrok zawieszony a bezwzględny — co naprawdę różni

Wiele osób myli dwa zupełnie różne mechanizmy:

Wyrok warunkowo zawieszony (potocznie: „w zawieszeniu”): kara istnieje na papierze, ale jej wykonanie jest wstrzymane na okres próby. Jeśli przez ten czas skazany nie popełni kolejnego przestępstwa, kara nie jest wykonywana. Sądy stosują to wobec sprawców bez wcześniejszej karalności, przy czynach o mniejszym ciężarze.

Wyrok bezwzględny: kara musi zostać wykonana. Nie da się jej zamienić na prace społeczne ani „odpracować” w domu. To właśnie ten rodzaj kary pojawia się coraz częściej w sprawach o znęcanie nad zwierzętami.

💡 Podpowiedź: jeśli interesuje Cię, kiedy sąd nie zawiesza kary za znęcanie nad psem — więcej o tym pisałam przy okazji sprawy Hery z Elbląga, gdzie też padła kara 10 miesięcy bez zawieszenia.

Polskie sądy coraz surowiej — trend 2026

Przez lata dominowały wyroki warunkowo zawieszone. Sąd stwierdzał winę, ale dawał szansę. W 2026 roku ten obraz wyraźnie się zmienia. Portal infowet.pl odnotował, że pojawiają się realne kary od 10 miesięcy do 3 lat pozbawienia wolności bez zawieszenia — za brutalne znęcanie, porzucenie zwierzęcia ze szczególnym okrucieństwem, zabicie zwierzęcia.

To sygnał zmieniającej się linii orzeczniczej. Przyczyn jest kilka: rosnąca aktywność organizacji ochrony zwierząt jako oskarżycieli posiłkowych, wyraźniej egzekwowane przez prokuratorów przepisy o „szczególnym okrucieństwie” i większa wrażliwość opinii publicznej, która wpływa na prokuratorów i sądy.

Przykład tej zmiany widać też w sprawie psa na smyczy za jadącym autem — sąd wymierzył tam karę bezwzględną, mimo że wcześniej podobne zachowania kończyły się zazwyczaj zawieszeniem.

Co możesz zrobić, gdy sprawca jest na wolności mimo wyroku?

To uzasadnione pytanie. Kilka praktycznych wskazówek:

• Monitoruj zakaz posiadania zwierząt: jeśli sąd orzekł zakaz, a sprawca wciąż trzyma psa lub kota — to odrębne naruszenie prawa. Zgłoś to policji lub Towarzystwu Opieki nad Zwierzętami.
• Zapytaj organizację, która była w sprawie: stowarzyszenia ochrony zwierząt uczestniczące jako oskarżyciel posiłkowy mogą pytać sąd o status wykonania wyroku.
• Nie oczekuj natychmiastowego skutku: system jest powolny, ale wyroki są wykonywane. Odroczenie to nie umorzenie.

Podsumowanie

• Wyrok I instancji nie jest natychmiast wykonalny — polskie prawo gwarantuje prawo do apelacji.
• Wyrok staje się wykonalny dopiero po prawomocnieniu — czyli po rozstrzygnięciu apelacji lub bezskutecznym upływie terminu na jej złożenie.
• Nawet po prawomocności między wezwaniem a faktyczną odsiadką upływa czas; Kodeks karny wykonawczy dopuszcza odroczenie wykonania kary w szczególnych okolicznościach.
• Wyrok bezwzględny (bez zawieszenia) różni się zasadniczo od wyroku warunkowo zawieszonego — sprawca musi odsiedzieć karę, ale nie od razu po ogłoszeniu wyroku.
• W 2026 roku polskie sądy wyraźnie zaostrzają orzecznictwo w sprawach o znęcanie nad zwierzętami — coraz więcej wyroków bezwzględnych, coraz mniej zawieszonych.

Jako behawiorystka nie oceniam systemu wymiaru sprawiedliwości — to nie moja rola. Ale widzę, że frustracja opiekunów, gdy sprawca chodzi po ulicy mimo wyroku, wynika często z nierozumienia tego, jak procedura działa. I właśnie po to piszę: żeby to wyjaśnić.