Polska wolna od HPAI — co to zmienia dla opiekuna psa?

28 lipca 2026 r. Główny Lekarz Weterynarii złożył do Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (WOAH) deklarację: Polska odzyskała status kraju wolnego od wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) u drobiu. Zakończyła się trwająca blisko rok epidemia, która dotknęła tysiące kurników i postawiła przed wieloma opiekunami psów realne pytania o bezpieczeństwo ich zwierząt. Tłumaczę, co ta zmiana oznacza — i czego naprawdę warto teraz pilnować.

Czym jest HPAI i dlaczego opiekunowie psów powinni wiedzieć?

HPAI (Highly Pathogenic Avian Influenza, wysoce zjadliwa grypa ptaków) to choroba wirusowa wywoływana głównie przez wirusy grypy podtypu H5N1 i pokrewne. Jej naturalnym gospodarzem są ptaki — zarówno dzikie (ptactwo wodne, siewkowate, drapieżne), jak i drób w gospodarstwach.

Dlaczego w ogóle piszę o tym na blogu dla opiekunów psów? Bo podczas każdej dużej epidemii HPAI pojawia się pytanie: czy mój pies może się zarazić? Odpowiedź jest złożona, ale da się ją wyjaśnić.

Psy mają znacznie niższą wrażliwość na wirusy HPAI niż koty — jednak “niższa wrażliwość” nie znaczy “zerowe ryzyko”. Odnotowano sporadyczne przypadki zakażeń H5N1 u psów w Azji i Europie, zazwyczaj związane z bezpośrednim kontaktem z chorymi lub padłymi ptakami albo ze spożyciem surowego mięsa drobiowego z zakażonego gospodarstwa. Pies spacerujący swobodnie po terenach z padłym ptactwem wodnym jest w zupełnie innej sytuacji ryzyka niż pies domowy niewychodny.

📌 Zapamiętaj: HPAI to choroba przede wszystkim ptaków. Zakażenia u psów są rzadkie, ale możliwe — główna droga to kontakt z padłymi dzikimi ptakami lub spożycie surowego mięsa drobiowego z niezweryfikowanego źródła.

Epidemia 2025–2026 w Polsce: skala, której nie można było zignorować

Epidemia HPAI w Polsce rozpoczęła się 19 września 2025 r. i trwała do 27 maja 2026 r. — ponad osiem miesięcy. To jeden z najdłuższych i najpoważniejszych epizodów ptasiej grypy w historii polskiej weterynarii.

Główny Inspektorat Weterynarii monitorował sytuację na bieżąco. Według stanu na 27 kwietnia 2026 r., w ciągu całego roku stwierdzono w Polsce:

• 101 ognisk HPAI u drobiu w komercyjnych zakładach hodowlanych,
• 15 ognisk u ptaków utrzymywanych w niewoli (ogrody zoologiczne, ośrodki rehabilitacji),
• 217 ognisk u ptaków dzikich.

To właśnie te ostatnie liczby tłumaczą, dlaczego opiekunowie psów powinni byli zachować czujność. Kiedy zakażone ptaki dzikie padają w 217 miejscach w całym kraju — znaczy to, że zakażone kawki, łabędzie i kaczki mogły leżeć wzdłuż dróg spacerowych, w parkach i nad zbiornikami wodnymi.

Reakcja Unii Europejskiej była adekwatna do skali zagrożenia: 27 lipca 2026 r. Komisja Europejska wydała Decyzję Wykonawczą (UE) 2026/1888, która zmieniła załącznik do decyzji 2023/2447 — unijne środki nadzwyczajne w odniesieniu do ognisk HPAI przestały obowiązywać dla Polski. Dzień później polska strona złożyła deklarację do WOAH.

Co znaczy “kraj wolny od HPAI” według WOAH?

28 lipca 2026 r. Główny Lekarz Weterynarii złożył do WOAH formalną deklarację o odzyskaniu statusu wolnego od HPAI. To nie jest gest symboliczny — to procedura uregulowana art. 10.4.6 Kodeksu Zdrowia Zwierząt Lądowych WOAH.

Zgodnie z tym przepisem, kraj może odzyskać status wolnego od HPAI dopiero po upływie 28 dni od zakończenia wszystkich działań likwidacyjnych (tzw. stamping-out policy — ubój populacji w zakażonym gospodarstwie, dezynfekcja, monitoring strefowy). Innymi słowy: nie wystarczy, że ostatnie ognisko zostało zamknięte — trzeba jeszcze odczekać miesiąc bez nawrotu, przeprowadzić wymagane badania i dopiero wtedy złożyć deklarację.

Polska spełniła te warunki. Ostatnie ognisko zakończyło procedury w maju 2026 r. — a deklaracja wpłynęła do WOAH po upływie wymaganego okresu.

💡 Podpowiedź: WOAH (World Organisation for Animal Health, dawna OIE) to organizacja międzyrządowa, której deklaracje o statusie zdrowotnym krajów mają globalne znaczenie dla handlu zwierzętami i produktami zwierzęcymi. Statusy zdrowotne są przyznawane i odbierane na podstawie twardych danych epidemiologicznych, nie deklaracji politycznych.

Czy pies był zagrożony podczas epidemii i co się teraz zmienia?

Tak postawione pytanie ma dwie warstwy.

Podczas trwania epidemii ryzyko dla psów wynikało przede wszystkim z obecności zakażonych padłych ptaków dzikich w środowisku. Jako behawiorystka wiem, że odruch wąchania i interakcji z padłym zwierzęciem jest dla psa instynktowny — nie “zły”, ale potencjalnie ryzykowny. Dlatego w czasie epidemii zalecenia były jasne: prowadzić psa na smyczy w rejonach z częstym pojawianiem się padłego ptactwa, nie pozwalać mu wąchać ani lizać martwych ptaków, nie karmić surowym mięsem drobiowym z niesprawdzonych źródeł.

Po złożeniu deklaracji HPAI-free ryzyko związane z drobiem komercyjnym zostało formalnie zlikwidowane. Polska realizuje jednak nadal program nadzoru grypy ptaków — co oznacza, że monitoring środowiska trwa. I słusznie: grypa ptaków w populacjach migrujących ptaków dzikich ma charakter globalny i sezonowy — powraca co roku. Status HPAI-free dotyczy drobiu, nie całej przyrody.

⚠️ Uwaga: “Polska wolna od HPAI” oznacza brak aktywnych ognisk u drobiu w komercyjnych zakładach hodowlanych — nie gwarantuje, że każdy dziki ptak jest zdrowy przez cały rok. Nadzór nad dzikim ptactwem jest kontynuowany.

Jakie zasady warto utrzymać na stałe?

Status HPAI-free to dobra wiadomość — ale kilka zasad ma sens niezależnie od statusu epidemiologicznego:

Smycz przy padłym ptactwie. Jeśli podczas spaceru widzisz martwego ptaka — zatrzymaj psa, odsuń go, omijaj. Pies przy padłym zwierzęciu latem to ryzyko nie tylko grypy ptaków — padłe zwierzęta mogą być źródłem botuliny, leptospirozy i innych patogenów.

Surowe mięso drobiowe tylko ze sprawdzonych źródeł. Dieta BARF z drobiem jest popularnym wyborem, ale mięso powinno pochodzić wyłącznie z legalizowanych rzeźni podlegających nadzorowi weterynaryjnemu.

Obserwuj psa po kontakcie z padłym ptakiem. Gorączka, brak apetytu, osłabienie, problemy z oddychaniem — w razie takich objawów po ewidentnym kontakcie skontaktuj się z weterynarzem i poinformuj o zdarzeniu.

Szczepienia na HPAI dla psów nie ma. To różni tę sytuację od np. wścieklizny. Jedyną skuteczną ochroną jest minimalizowanie ekspozycji — a w tym pomaga instytucjonalny nadzór. Letnia akcja szczepień lisów na wściekliznę to przykład, jak polska Inspekcja Weterynaryjna aktywnie zarządza ryzykiem chorób zakaźnych — HPAI wpisuje się w ten sam system ciągłego monitoringu.

Podsumowanie

• Polska odzyskała status kraju wolnego od HPAI u drobiu z dniem 28 lipca 2026 r., po trwającej ponad osiem miesięcy epidemii (19.09.2025–27.05.2026).
• Skala była znacząca: ponad 100 ognisk u drobiu i ponad 200 ognisk u dzikich ptaków — realny kontekst dla opiekunów spacerujących z psami przy zbiornikach wodnych i w lasach.
• Status „HPAI-free” dotyczy drobiu komercyjnego — nie oznacza, że każdy dziki ptak jest zdrowy.
• Psy są mniej wrażliwe na HPAI niż koty, ale ryzyko kontaktu z padłym ptakiem nie znika wraz ze zmianą statusu.
• Podstawowe zasady: smycz przy padłym ptactwie, brak dostępu do martwych ptaków, weryfikacja źródeł surowego drobiu, obserwacja po kontakcie.

To dobra wiadomość — i warto ją docenić. Ale wciąż trzymaj psa z dala od nieruchomej kaczki przy stawie. Instynkt psa mówi „ciekawe”, weterynaria mówi „omij z daleka” — posłuchaj weterynarii.