Insulinoma u psa — rzadki nowotwór, który udaje padaczkę i zwykłe osłabienie

Starszy pies nagle się chwieje, drży albo osuwa się na podłogę, a po kilkunastu minutach wygląda znowu zupełnie zwyczajnie. Taki obraz łatwo wziąć za zmęczenie, kłopoty ze stawami lub padaczkę. Czasem jego przyczyną jest rzadki guz trzustki, który wydziela za dużo insuliny i obniża poziom cukru we krwi. Poniżej: co wiadomo o insulinomie z badań opublikowanych w latach 2022–2026 i dlaczego rozpoznanie bywa spóźnione.

Czym jest insulinoma

Insulinoma to nowotwór komórek beta trzustki — tych samych, które normalnie produkują insulinę. Komórki guza wydzielają ją w sposób niekontrolowany, co prowadzi do hipoglikemii, czyli zbyt niskiego stężenia glukozy we krwi. Według badania opublikowanego w Scientific Reports w 2025 roku jest to najczęstszy nowotwór trzustki u psów.

Tkanka nerwowa może czerpać energię wyłącznie z glukozy, dlatego jej niedobór daje objawy neurologiczne. Przegląd w czasopiśmie Veterinary Sciences z 2022 roku opisuje, że przy przedłużającej się i ciężkiej hipoglikemii może dojść do martwicy warstwowej kory mózgu, a w konsekwencji do śpiączki i śmierci.

Jak często występuje i kogo dotyczy

Brytyjski program VetCompass przeanalizował dokumentację 2 250 741 psów pozostających pod opieką lekarzy pierwszego kontaktu w 2019 roku. Insulinomę potwierdzono u 278 z nich. Szacowane ryzyko zachorowania w tym roku wyniosło 0,003% (95% CI 0,002–0,004%), więc choroba jest naprawdę rzadka. Mediana wieku przy pierwszym rozpoznaniu to 10,4 roku (zakres 3,2–16,2 roku).

Autorzy wskazali czynniki związane z większym prawdopodobieństwem rozpoznania:

rasy: dog z Bordeaux, wyżeł niemiecki (German Pointer), flat coated retriever, bokser i west highland white terrier; terriery jako grupa także częściej,
wiek 9–15 lat,
sterylizowane suki,
masa ciała dorosłego psa 20–30 kg,
rasy predysponowane do innych nowotworów gruczołów wydzielania wewnętrznego.

Labrador retriever miał w tym zestawieniu mniejsze szanse na takie rozpoznanie niż mieszańce. Autorzy zaznaczają, że to związki statystyczne, które wskazują kierunek dalszych badań, a nie wyrok dla konkretnego psa.

📌 Zapamiętaj: rzadkość choroby nie oznacza, że można ją pominąć. Autorzy cytowanego badania opisują insulinomę jako chorobę niedostatecznie rozpoznawaną w praktyce pierwszego kontaktu, bo hipoglikemia bywa przerywana i nieswoista.

Objawy: dlaczego tak łatwo je pomylić

Najczęstsze objawy to napady o charakterze padaczkowym, osłabienie, zapaść (omdlenie) i drżenia mięśni. Mogą się też pojawić nerwowość i głód. W badaniu z Journal of Veterinary Internal Medicine z 2026 roku, obejmującym te same 278 psów, najczęściej notowano napady o charakterze padaczkowym, osłabienie, zapaść lub omdlenie oraz drżenia mięśni.

Dla opiekuna ważna jest zmienność tych epizodów. Według przeglądu z 2022 roku objawy pojawiają się zwykle okresowo, w sytuacjach, w których organizm zużywa więcej glukozy. We wczesnym etapie choroby epizody poprzedzają:

dłuższa przerwa w jedzeniu,
wysiłek fizyczny,
ekscytacja,
stres.

Między epizodami pies może wyglądać zdrowo. Przyczyna jest taka, że napady, osłabienie i zapaść występują też w padaczce, chorobach serca czy zaburzeniach metabolicznych. Autorzy pracy z Scientific Reports zwracają uwagę, że niski cukier może udawać problemy neurologiczne, endokrynologiczne i krążeniowe. Więcej o napadach u psów: Padaczka u psa — co to jest, jak wygląda napad i co zrobić gdy to się dzieje.

⚠️ Uwaga: napad drgawkowy, utrata przytomności lub nagła zapaść to sytuacja nagła. Przegląd z 2022 roku podkreśla, że im krócej trwa hipoglikemia, tym mniejsze ryzyko nieodwracalnego uszkodzenia mózgu. Jedź do lecznicy od razu; nie czekaj, aż objawy same ustąpią.

Jak weterynarz stawia rozpoznanie

Samo podejrzenie na podstawie objawów nie wystarcza. Według przeglądu z 2022 roku rozpoznanie wymaga wykazania jednoczesnego występowania niskiej glikemii i stężenia insuliny mieszczącego się w górnej części normy lub powyżej niej. Historycznie opierano się też na tzw. triadzie Whipple’a: obecność hipoglikemii, objawy zgodne z niskim cukrem oraz ich ustąpienie po podaniu glukozy lub karmieniu.

Rutynowe badania krwi i moczu zwykle nie wykazują nic poza niską glukozą. Ich wartość polega głównie na wykluczaniu innych przyczyn. Jeśli pies w chwili badania ma prawidłowy cukier, lekarz może zdecydować o kontrolowanym głodzeniu pod nadzorem — przegląd podkreśla, że wymaga ono godzinnych pomiarów glikemii, bo stężenie glukozy spada, zanim pojawią się objawy.

Do poszukiwania guza służą badania obrazowe. Autorzy przeglądu oceniają czułość samego USG na 36%, a najbardziej czułą metodą jest tomografia komputerowa z kontrastem. Dlatego prawidłowy wynik USG nie wyklucza choroby.

Leczenie i rokowanie

W nagłym epizodzie lekarz podaje glukozę dożylnie, a gdy stan się ustabilizuje, pies dostaje niewielki posiłek. Dalsze postępowanie zależy od sytuacji.

Według przeglądu z 2022 roku najskuteczniejsze jest leczenie chirurgiczne, bo daje najdłuższe czasy przeżycia, choć wiele psów wymaga także leczenia farmakologicznego. Lekiem pierwszego wyboru jest diazoksyd, a przy jego niedostępności lub koszcie — glikokortykosteroidy. Dawkowanie ustala wyłącznie lekarz.

Badanie z JVIM z 2026 roku (to samo, co wyżej) opisuje, jak wyglądały losy psów w praktyce pierwszego kontaktu:

9,2% psów uśpiono bez jakiegokolwiek leczenia, a 5,2% leczono wyłącznie zachowawczo (ograniczenie wysiłku i zmiana diety),
psy leczone operacyjnie miały mniejsze ryzyko zgonu niż leczone wyłącznie farmakologicznie (HR 0,49; 95% CI 0,32–0,77),
mediana przeżycia psów skierowanych do specjalisty wyniosła 673 dni, a nieskierowanych — 275 dni.

Autorzy wnioskują, że skierowanie do ośrodka referencyjnego i leczenie chirurgiczne wiążą się z lepszymi wynikami. To badanie obserwacyjne, więc pokazuje związek, a nie dowodzi, że sama operacja jest przyczyną różnicy. Przegląd z 2022 roku ocenia też, że ponad 95% insulinom u psów ma charakter złośliwy, a rokowanie jest ostrożne, bo hipoglikemia zwykle wraca z powodu przerzutów lub odrostu guza.

Codzienne postępowanie według literatury

Przegląd opisuje jako długoterminowe zalecenia: 4–6 małych posiłków dziennie o wysokiej zawartości białka, tłuszczu i węglowodanów złożonych, bez cukrów prostych, oraz ograniczenie wysiłku do krótkich spacerów na smyczy. Ma to zmniejszać skoki glikemii i ryzyko epizodu. Leki włącza się, gdy objawy nie ustępują mimo częstego karmienia i ograniczenia ruchu.

To opis z literatury, a nie instrukcja dla konkretnego psa. Plan żywienia i leczenia ustala lekarz weterynarii po rozpoznaniu.

Co z tego wynika dla opiekuna starszego psa

Napady, osłabienie lub zapaść u psa w średnim wieku i starszego wymagają diagnostyki, a nie samego obserwowania. Zanotuj, kiedy epizod wystąpił względem posiłku i wysiłku — to cenna informacja dla weterynarza.
Poproś o oznaczenie glukozy, gdy pies ma niewyjaśnione epizody. Regularne kontrole pomagają wychwycić odchylenia; zob. Badania profilaktyczne psa: co sprawdzać co rok.
Inne choroby przebiegające z podobnymi objawami opisują m.in. Cukrzyca u psa — objawy, diagnostyka i życie z psem diabetykiem oraz Nowotwory u psa — 10 objawów ostrzegawczych.

Podsumowanie

Insulinoma to najczęstszy nowotwór trzustki u psów; w badaniu VetCompass szacowane ryzyko zachorowania w 2019 roku wyniosło 0,003%.
Mediana wieku przy rozpoznaniu to 10,4 roku; częściej dotyczy m.in. psów 20–30 kg i sterylizowanych suk, rzadziej labradorów.
Typowe objawy: napady, osłabienie, zapaść i drżenia mięśni, często po głodzie, wysiłku lub stresie, a między epizodami pies może wyglądać zdrowo.
Rozpoznanie wymaga wykazania niskiej glikemii przy niewspółmiernie wysokiej insulinie; samo USG wykrywa guz z czułością około 36%.
Napad lub zapaść to sytuacja nagła — pies wymaga natychmiastowej pomocy lekarza weterynarii.
Leczenie chirurgiczne wiązało się z dłuższym przeżyciem, ale rokowanie pozostaje ostrożne, bo choroba zwykle wraca.
Plan diagnostyki, żywienia i leczenia ustala lekarz weterynarii; artykuł nie zastępuje konsultacji.