Ptasia grypa 2026 — pełna mobilizacja GIW i co to oznacza dla opiekunów psów

W połowie 2026 roku Główny Inspektorat Weterynarii wydał komunikat o wyjątkowym brzmieniu: pełna mobilizacja służb weterynaryjnych. To nie jest standardowy komunikat sezonowy. W Polsce dzieje się coś, co służby weterynaryjne porównują do 2021 roku — wtedy stwierdzono rekordowe 403 ogniska HPAI u drobiu. Dla większości właścicieli psów ta sprawa wydaje się odległa. Ale dla tych, którzy mieszkają lub spacerują w pobliżu ferm drobiu albo terenów z dzikimi ptakami — ma już konkretne konsekwencje prawne i zdrowotne.

Czym jest HPAI i co się dzieje w Polsce w 2026 roku?

HPAI (wysoce zjadliwa grypa ptaków) to choroba wirusowa wywoływana przez wirus influenza A, podtyp H5 lub H7. Atakuje drób — kury, indyki, kaczki — i dzikiego ptactwa. Jej epidemiologia w Polsce w 2026 roku jest poważna.

Według komunikatu Głównego Lekarza Weterynarii z 5 maja 2026 roku, w Polsce potwierdzono do tego dnia łącznie 117 ognisk HPAI u drobiu utrzymywanego przez człowieka, 15 ognisk u ptaków żyjących w niewoli oraz 218 ognisk u dzikiego ptactwa. Od 27 kwietnia odnotowano kolejne ogniska w pięciu nowych powiatach rozsianych po całym kraju — m.in. ostrowskim w Wielkopolsce, golubsko-dobrzyńskim w kujawsko-pomorskim i bialskim na Lubelszczyźnie.

Wcześniejszy komunikat z 23 kwietnia 2026 roku opisywał skalę działań prewencyjnych: w województwie mazowieckim prewencyjnie uśmiercono 4 028 273 ptaków w 67 gospodarstwach, a w warmińsko-mazurskim — 344 500 ptaków w 18 gospodarstwach. Strefy ograniczeń mają promień minimum 10 km wokół każdego ogniska.

Co mówi rozporządzenie o zwierzętach domowych przy fermach drobiu?

To jest ta część, która rzadko trafia do opiekunów psów — bo przepisy adresowane są do hodowców. Jednak ich treść ma bezpośrednie znaczenie dla każdego, kto spaceruje psem w pobliżu ferm.

Rozporządzenie MRiRW z marca 2026 roku (Dz. U. 2026 poz. 335) nakłada na hodowców szereg obowiązków dotyczących bioasekuracji. Kilka z nich wprost dotyczy zwierząt domowych — psów i kotów:

Zapasy paszy i ściółka muszą być składowane tak, by psy i koty nie miały do nich dostępu (§ 3 ust. 1 pkt 2 lit. d).
Karmienie i pojenie drobiu odbywa się w osłoniętych miejscach chronionych zarówno przed dzikimi ptakami, jak i przed psami oraz kotami (§ 3 ust. 1 pkt 2 lit. e).
Hodowca musi aktywnie zapobiegać wchodzeniu psów i kotów do hal hodowlanych oraz do pomieszczeń, gdzie składowana jest karma i ściółka (§ 3 ust. 3 pkt 5).
Pojemniki na padłe ptaki muszą być zabezpieczone tak, by żadne zwierzę towarzyszące nie mogło się do nich dostać (§ 3 ust. 3 pkt 7).

Te przepisy obowiązują na terenie całego kraju — nie tylko w strefach objętych ograniczeniami wokół ognisk HPAI, ale przy każdej fermie drobiu w Polsce. Hodowca ma obowiązek zabezpieczyć fermę przed psami i kotami z zewnątrz. Z drugiej strony — jako opiekunowie tych zwierząt — powinniśmy respektować te wymagania i nie dopuszczać do kontaktu psa z fermą.

⚠️ Uwaga: Wpuszczenie psa na teren fermy drobiu lub pozostawienie go bez nadzoru w pobliżu budynków hodowlanych narusza procedury bioasekuracji nałożone na hodowcę. W przypadku szkody hodowca może dochodzić odszkodowania. Podobnie jak w sezonie łowieckim, gdzie kontrola nad psem w terenie ma wymiar prawny — tak i tutaj opiekun ponosi odpowiedzialność za to, gdzie pies się znajdzie.

Czy pies może zarazić się ptasią grypą?

Na to pytanie wielu opiekunów szuka odpowiedzi, dlatego podchodzę do niego ostrożnie i opieram się wyłącznie na tym, co wiem jako osoba śledząca tę sytuację na podstawie komunikatów weterynaryjnych.

Psy uważane są za mniej podatne na HPAI niż koty. Jednak wirus w środowisku — w odchodach zakażonych ptaków, martwych tuszach, skażonej wodzie — może stanowić ryzyko dla zwierząt, które mają z nim bezpośredni kontakt. W Polsce w 2026 roku potwierdzono 218 ognisk HPAI u dzikiego ptactwa. Oznacza to, że w wielu rejonach kraju — szczególnie wzdłuż szlaków migracyjnych i przy zbiornikach wodnych — prawdopodobieństwo napotkania martwego ptaka jest realnie wyższe niż w poprzednich latach.

Wąchanie, lizanie, a szczególnie zjadanie martwych ptaków to zachowania, które mogą narazić psa na ekspozycję na wirusa. W strefach objętych ograniczeniami HPAI ryzyko to jest wyższe.

📌 Zapamiętaj: Jeśli pies miał kontakt z martwym dzikim ptakiem — szczególnie w województwach, gdzie stwierdzono ogniska HPAI — poinformuj weterynarza o okolicznościach i poproś o ocenę. To nie jest powód do paniki, ale do szybkiego działania.

Jak chronić psa — zasady podczas epidemii HPAI

Na podstawie aktualnych przepisów i sytuacji epidemiologicznej stosuję kilka zasad:

1. Smycz w pobliżu ferm drobiu i przy zbiornikach wodnych. Pies na smyczy nie może samowolnie wejść na teren fermy ani eksplorować terenów przylegających. Przy zbiornikach wodnych, które odwiedzają dzikie ptaki, smycz ogranicza też kontakt z potencjalnie skażonym środowiskiem.

2. Zakaz kontaktu z martwymi ptakami. Przy każdym spacerze w terenie: jeśli widzę martwego ptaka, odwracam się z psem i odchodzę. Nie pozwalam mu wąchać ani tym bardziej dotykać tuszy. To zasada, która działa przez cały rok — w 2026 roku stała się ważniejsza niż kiedykolwiek.

3. Zgłaszanie martwych ptaków. Martwy dziki ptak znaleziony w pobliżu fermy drobiu lub w obszarze objętym ograniczeniami warto zgłosić do powiatowego lekarza weterynarii. Numery do PLW są dostępne na stronie wetgiw.gov.pl.

4. Higiena po spacerze w terenie wiejskim. W rejonach ryzyka myję psu łapy po powrocie. Wirus HPAI przenosi się przez odchody zakażonych ptaków, które mogą znajdować się na ścieżkach, w trawie, przy wodopojach.

5. Obserwacja psa po potencjalnej ekspozycji. Nie ma jednoznacznych objawów zakażenia HPAI u psów. Jednak nagła gorączka, apatia, objawy ze strony układu oddechowego lub neurologicznego po kontakcie z martwym ptakiem lub środowiskiem fermy są sygnałem, żeby bez zwłoki skontaktować się z weterynarzem.

💡 Podpowiedź: Aktualne mapy stref ograniczeń HPAI w Polsce prowadzi GIW na stronie wetgiw.gov.pl w zakładce poświęconej zdrowiu zwierząt. Jeśli planujesz wyjazd z psem w rejony, gdzie w 2026 roku były ogniska, sprawdź aktualny status stref przed wyjazdem.

Odpowiedzialność opiekuna

Rozporządzenie Dz.U. 2026 poz. 335 nakłada obowiązki bioasekuracji przede wszystkim na hodowców drobiu. Ale pies bez nadzoru na terenie fermy naruszający procedury biosekurytarne może być podstawą roszczenia odszkodowawczego — hodowca może dochodzić odpowiedzialności cywilnej od opiekuna zwierzęcia, jeśli wykaże związek przyczynowy między wtargnięciem psa a szkodą.

To dodatkowy argument — poza oczywistą troską o zdrowie samego psa — dla zachowania kontroli nad zwierzęciem w terenie.

Podsumowanie

Ptasia grypa w Polsce w 2026 roku osiągnęła skalę, która nie pozwala uznać jej za odległy problem. 117 ognisk u drobiu, 218 u dzikiego ptactwa, prewencyjne uśmiercenie ponad 4 milionów ptaków w mazowieckim — to liczby, które mówią wiele o sytuacji. Dla opiekunów psów żyjących lub spacerujących w pobliżu ferm drobiu ważna jest jedna kluczowa zasada: przepisy Dz.U. 2026 poz. 335 wyraźnie wskazują, że zwierzęta domowe nie powinny mieć dostępu do pasz, ściółki i budynków hodowlanych. Respektowanie tego wymogu to i obowiązek hodowcy, i nasza odpowiedzialność jako osób kontrolujących nasze psy.

Źródła: