Czego boją się psy? Badanie ponad 43 tys. psów pokazuje, jak powszechny jest lęk

Kiedy właściciele psów mówią mi, że ich pies jest „trochę niespokojny”, to w zdecydowanej większości przypadków ich obserwacja jest jak najbardziej trafna. Nowe badanie opublikowane w kwietniu 2026 roku przyniosło dane, które powinny skłonić wszystkich opiekunów czworonogów do chwili refleksji: spośród ponad 43 tysięcy psów objętych analizą aż 91% przejawiało co najmniej łagodny lęk lub strach w przynajmniej jednej sytuacji. Lęk u psa to nie kaprys i nie wynik złego wychowania — to, jak pokazują liczby, zjawisko biologicznie bardzo powszechne.

O badaniu: 43 tysiące psów i sprawdzone narzędzie

Badanie pochodzi z Dog Aging Project (DAP) — jednego z największych długofalowych projektów naukowych poświęconych psom w Stanach Zjednoczonych. Właściciele psów wpisanych do projektu regularnie odpowiadają na pytania dotyczące zdrowia, zachowania i środowiska, w którym żyje ich zwierzę. Do pomiaru lęku i strachu badacze użyli skróconej wersji kwestionariusza C-BARQ (Canine Behavioral Assessment and Research Questionnaire) — zwalidowanego narzędzia opracowanego przez dr. Jamesa Serpella. Właściciele oceniali, jak ich pies reaguje w dziewięciu konkretnych sytuacjach z czterech kategorii:

• kontakt z nieznajomymi ludźmi,
• kontakt z nieznanymi psami,
• nieznane sytuacje, obiekty lub dźwięki,
• pielęgnacja (kąpiel, szczotkowanie, obcinanie pazurów).

Każda odpowiedź mieściła się na skali od 0 (brak lęku) do 4 (ekstremalny strach). Za próg „problemu” przyjęto poziom 2 — czyli łagodny lub umiarkowany lęk: unikanie kontaktu wzrokowego, cofanie się, drżenie, zamieranie lub próby ukrycia się.

Konkretne liczby: co przeraża psy najczęściej?

Wyniki są wymowne:

• Inne psy — nieznajome psy wywołują lęk najczęściej: 47,4% badanych zwierząt wykazało reakcję lękową w tej kategorii.
• Pielęgnacja — zaskakująco wysoki wynik: 33,0% psów reagowało lękiem lub strachem na kąpiel, szczotkowanie lub obcinanie pazurów.
• Nieznane sytuacje, obiekty lub dźwięki — dotyczy 25,5% psów.
• Nieznajomi ludzie — lęk wobec obcych osób wykazuje 22,3% psów.

Co równie ważne: mniej niż 3% zwierząt uzyskało ocenę „ekstremalny strach” we wszystkich dziewięciu pytaniach łącznie — czyli taki, który obejmuje jednocześnie każdą z badanych kategorii. Nie oznacza to, że poważnych, punktowych fobii (jak silny strach przed burzą, wizytą u weterynarza czy obcymi psami w konkretnym kontekście) jest równie mało. Pies może mieć skrajną reakcję w jednym obszarze i tylko łagodny dyskomfort w pozostałych — taki wzorzec nie mieści się w tej 3-procentowej statystyce. W praktyce mamy więc do czynienia głównie z poziomem łagodnym lub umiarkowanym, który właśnie dlatego jest tak łatwy do zbagatelizowania.

📌 Zapamiętaj: 91% psów z lękiem to nie znaczy, że niemal każdy pies wymaga pilnej interwencji. To znaczy, że lęk u psów jest normą biologiczną — i że warto o nim rozmawiać, zamiast go ignorować.

Skąd bierze się ten lęk?

To, co widzimy w danych z Dog Aging Project, nie jest zupełnym zaskoczeniem dla badaczy zachowania zwierząt. Wcześniejsza znacząca analiza z 2020 roku — przeprowadzona przez fiński zespół Salonen i in. (Scientific Reports, Nature) na 13 700 psach — wykazała, że najczęstszym problemem lękowym jest nadwrażliwość na hałas: dotyczyła 32% badanych zwierząt. Jednym z kluczowych wniosków fińskich badaczy były duże różnice między rasami pod względem nasilenia problemów lękowych, co wskazuje na silny komponent genetyczny. Innymi słowy: skłonność do lęku to nie zawsze efekt złego wychowania — część psów jest po prostu biologicznie bardziej podatna.

To ważna informacja dla właścicieli, którzy nierzadko obwiniają siebie za lęki swojego psa. Genetyka, socjalizacja we wczesnym szczenięctwie i nagromadzenie negatywnych doświadczeń — to trzy filary, na których buduje się trwały lęk.

⚠️ Uwaga: Pies, który nie rzuca się na obcych i nie wyje przez całą dobę, może i tak cierpieć z powodu lęku. Subtelne sygnały — napinanie mięśni, odwracanie głowy, lizanie warg, sztywny ogon — bywają pierwszymi i jedynymi objawami, zanim pojawią się te bardziej wyraziste.

O tym, jak odczytywać te subtelne sygnały, pisałam dokładnie w artykule o mowie ciała psa i sygnałach stresu.

Co te dane oznaczają dla Ciebie?

Po pierwsze: normalizację. Jeśli Twój pies napina się przy pielęgnacji, nie lubi obcych psów na spacerze lub unika nieznajomych — to nie jest nieposłuszeństwo ani „zły charakter”. Dane wskazują, że takie wzorce zachowania należą do najczęstszych w ogóle.

Po drugie: czujność. Poziom 2 na skali C-BARQ — ten łagodny/umiarkowany — to właśnie ten, który najłatwiej zbagatelizować. „On nie gryzie, to znaczy że mu nie przeszkadza” — takie myślenie pomija całą gamę sygnałów, które pies wysyła, zanim dojdzie do ostrzejszej reakcji. Lęk nieleczony lub ignorowany ma tendencję do nasilania się, a jak pokazuje badanie fińskie — różne formy lęku często współwystępują. Pies, który boi się obcych ludzi, nierzadko silnie reaguje też na inne wyzwalacze.

Po trzecie: ostrożność w metodach pracy. Badania wielokrotnie pokazują, że metody oparte na karze lub wymuszeniu nasilają lęk, zamiast go zmniejszać. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, dlaczego kary fizyczne i metody awersyjne pogarszają problemy behawioralne, to temat, który warto poznać zanim sięgnie się po pierwsze lepsze „rady z internetu”.

Odrębnego omówienia wymaga lęk separacyjny — stres wywoływany nieobecnością opiekuna. To jeden z częstszych, a jednocześnie często bagatelizowanych problemów. Pisałam o nim szerzej w osobnym artykule — jak rozpoznać lęk separacyjny u psa i co naprawdę pomaga.

Podsumowanie

Trzy liczby, które warto zapamiętać: 43 tysiące psów, 91% z lękiem w co najmniej jednej sytuacji, poniżej 3% przypadków ekstremalnych. Ten obraz mówi nam, że lęk u psów jest powszechny i w zdecydowanej większości przypadków mieści się w kategoriach łagodnych — ale właśnie dlatego nie można go ignorować. Wczesne rozpoznanie sygnałów, praca nad wyzwalaczami i rezygnacja z metod awersyjnych to działania, które realnie mogą poprawić jakość życia zwierzęcia i zmniejszyć poziom chronicznego stresu, na który jest narażone.